logo Nasz Lekarz
Panel Pacjenta: Załóż konto za darmo!
  lub     Zaloguj się z Facebooka
Strona główna separator Baza wiedzy

Baza wiedzy


Nasza Klasa Wykop

Dur brzuszny

Dur brzuszny
Dur brzuszny – dawniej nazywany tyfusem brzusznym – jest ostrą chorobą zakaźną, wywoływaną przez pałeczkę z rodzaju Salmonella typhi. Jest to, tzw. choroba brudnych rąk, do zakażenia dochodzi poprzez bezpośredni kontakt z chorym lub nosicielem, ich wydalinami oraz przez zakażoną wodę i żywność. Choroba charakteryzuje się wysoką, długo utrzymującą się gorączką, wysypką palmisto–grudkową, brunatnym nalotem na języku oraz powiększeniem śledziony. Jest to choroba uogólniona z umiejscowieniem zarazka przede wszystkim w jelitach. 

Dur brzuszny występuje na całym świecie, najczęściej jednak są to kraje biedne, o złym stanie sanitarno-higienicznym. Według ostatnich danych, WHO, co roku na to schorzenie cierpi ok. 22 mln osób, z czego 216 tys. to przypadki śmiertelne. Są to przede wszystkim dzieci w wieku szkolnym oraz dorośli do 35 roku życia. Kontynentem, na którym najłatwiej zarazić się pałeczką Salmonella typhi jest Azja Południowo-Wschodnia, następnie Afryka Subsaharyjska i Ameryka Łacińska.  

Źródłem zakażenia jest wyłącznie człowiek chory lub nosiciel, natomiast materiałem zakaźnym jest woda i żywność oraz wydaliny: kał i mocz. Chory wydala ok. 10-krotnie więcej pałeczek Salmonella typhi niż nosiciel. Artykuły spożywcze zajmują pierwsze miejsce pod względem epidemiologicznym. 
Szczególnie niebezpieczne są produkty białkowe, takie jak mleko i jego przetwory. W tych produktach pałeczki mogą nie tylko długo przetrwać, ale także namnażać się, tym samym zwiększając zakaźną dawkę. W czasie klęsk żywiołowych łatwo zarazić się durem brzusznym podczas powodzi np. przy złym zaopatrzeniu w wodę pitną lub zanieczyszczeniu wody ściekami. Należy także pamiętać, że do przenoszenia infekcji przyczyniają się również przedmioty codziennego użytku oraz muchy, które przenoszą pałeczki duru z wydalin na żywność. 
Najwięcej zachorowań przypada na okres późnego lata i wczesnej jesieni, co związane jest z większym spożyciem owoców i warzyw, które nie zawsze są dokładnie myte. Dlatego też, w krajach o niskim reżimie sanitarnym tak ważne jest przestrzeganie higieny i dbanie o czystość produktów przeznaczonych do spożycia.. Dokładne mycie rąk i artykułów spożywczych praktycznie całkowicie uniemożliwia szerzenie się choroby. 

Pałeczki duru brzusznego to enteroinwazyjne drobnoustroje. Po przedostaniu się do przewodu pokarmowego przenikają do dolnego odcinka jelita cienkiego poprzez grudki chłonne skupione (Peyera) i grudki odosobnione. Tam namnażają się i przedostają się do krwioobiegu. Okres wylęgania się choroby to czas, jaki upłynął między przeniknięciem bakterii do przewodu pokarmowego, a pojawieniem się ich we krwi. Z momentem pojawienia się zarazka we krwi rozpoczyna się bakteriemia i pojawiają się pierwsze objawy choroby. W przebiegu bakteriemii możliwe jest, że bakterie przedostaną się do różnych narządów, w rezultacie, czego może dojść do zapalenia oskrzeli, zapalenia pęcherzyka żółciowego, zapalenia płuc, stawów oraz zakrzepowego zapalenia żył. Podczas bakteriemii, czyli w 1 i 2 tygodniu choroby bakteria ponownie umiejscawia się w aparacie chłonnym jelita cienkiego gdzie występuje charakterystyczne obrzmienie rdzeniste. Następnie tworzą się ogniwa martwicy i pojawiają się strupy. W 3 tygodniu trwania choroby strupy oddzielają się od podłoża i powstają głębokie owrzodzenia. W 4 i 5 tygodniu zaczyna się okres oczyszczenia owrzodzeń i następuje gojenie, charakteryzujące się ciemną blizną.  Okres wylęgania się choroby trwa przeciętnie od 10 do 14 dni. Jednakże w zależności od dawki zakażającej może być skrócony lub wydłużony od kilku do kilkunastu dni. Choroba zazwyczaj zaczyna się bólami brzucha, głowy, wzrostem temperatury ciała i ogólnym słabym samopoczuciem. W ciągu 4 - 6 dni objawy stopniowo się nasilają, temperatura każdego dnia wzrasta o 0,5 – 1°C, nasilają się bóle głowy i brzucha. Dochodzi bezsenność, osłabienie, niekiedy pojawiają się także wymioty. Po 4 dniu choroby powiększa się śledziona i wątroba. Około 6 dnia zakażenia temperatura wzrasta do 39 – 40°C i utrzymuje się przez 2 - 3 tygodnie. W tym o kresie człowiek staje się apatyczny, niekiedy kontakt z nim jest całkowicie niemożliwy. Język jest suchy, a na jego brzegach pojawia się charakterystyczny brunatny nalot. Brzuch staje się wzdęty, pojawią się również zaparcia. Pomiędzy 7 a 10 dniem choroby na skórze brzucha i dolnej części klatki piersiowej pojawia się wysypka, tzw. różyczka durowa. Są to nieduże bladoróżowe plamki, lekko uniesione ponad powierzchnię skóry, które przy nacisku zanikają. Zazwyczaj wysypka nie jest obfita, mogą pojawić się zaledwie 2 – 3 plamki. Po 3 – 5 dniach różyczka zanika pozostawiając delikatne przebarwienia. Obfita wysypka świadczy zaś o ciężkim przebiegu choroby. Około 4 tygodnia temperatura ciała znacznie się obniża, dobowe wahania mogą osiągać 3°C. Okres tych wahań trwa ok. 7 – 10 dni, później temperatura wraca do normy i zaczyna się okres powolnego zdrowienia. Pojawia się nadmierny apetyt, mogą występować zaburzenia troficzne skóry, włosów i paznokci. 
Dur brzuszny może przebiegać bardzo ciężko, z objawami toksycznymi i groźnymi powikłaniami. Może również występować w postaci lekkiej, szczególnie u osób, które były już wcześniej szczepione. U ok. 1/3 chorych pojawią się nawroty choroby, zazwyczaj ma to miejsce w 10 – 14 dniu od spadku gorączki. Najgroźniejsze powikłanie to krwawienie jelitowe i przedziurawienie jelita, które pojawia się podczas oczyszczeń owrzodzeń ze strupów. Mniej groźne powikłania to: zapalenie mięśnia sercowego, pęcherzyka żółciowego, zakrzepowe zapalenie żył oraz oskrzelowe zapalenie płuc. Cechą charakterystyczną dla duru jest występowanie nawrotów, które pojawiają się po 7 – 15 dniach po odstawieniu antybiotyku u ok. 10% chorych. 

Dur brzuszny wciąż jest bardzo powszechny w Południowo – Wschodniej Azji, w Afryce, na Bliskim Wschodzie i w Indiach. Dlatego tak ważne jest szerzenie oświaty sanitarnej w zakresie higieny osobistej oraz higieny żywienia. Wyjeżdżając do krajów o złym stanie sanitarno-higienicznym należy zachować szczególna ostrożność w stosunku do spożywanych artykułów spożywczych. Przed wyjazdem najlepiej się zaszczepić przeciwko durowi brzusznemu. Jednakże szczepienie może okazać się nieskuteczne lub może dać tylko częściową ochronę. Dlatego podczas wyjazdu trzeba pamiętać o przestrzeganiu higieny i unikać spożywania ryzykownych pokarmów.  





Niepokoi Cię stan Twojego zdrowia?
Masz podobne do opisywanych tu objawów?
Skorzystaj z naszej internetowej diagnozy lekarskiej!

Przebadaj się!